

ข้อมูลต้นทองพันชั่ง
ทองพันชั่งเป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยามายาวนาน และถูกนำไปใช้ประโยชน์ในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยหลายด้าน
1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: ทองพันชั่ง, ทองจะงัง, หญ้ามันไก่
- ชื่อสามัญ: White Crane Flower
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: ทองพันชั่ง
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- ลำต้น: เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 1-2 เมตร ลำต้นกลมเป็นปล้อง เนื้อไม้แข็ง
- ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ แผ่นใบสีเขียวอ่อน
- ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาว โคนกลีบเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 2 ส่วน
- ผล: เป็นฝักรูปทรงกระบอก เมื่อแก่จะแตกออก ภายในมีเมล็ด
4. สถานที่พบ
ทองพันชั่งเป็นพืชพื้นถิ่นของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ทั่วไปตามป่าเบญจพรรณ ป่าโปร่ง และตามที่รกร้างว่างเปล่าทั่วประเทศไทย
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีความอุดมสมบูรณ์ และระบายน้ำได้ดี
- น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง
- แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร หรือแดดจัดปานกลาง
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
ทองพันชั่งสามารถออกดอกได้ตลอดทั้งปี
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- การแพทย์แผนไทย: ใบและรากทองพันชั่งมีสรรพคุณทางยา ใช้ในการรักษาโรคผิวหนัง เช่น กลาก เกลื้อน และแก้ปวดฟัน
- ด้านความสวยความงาม: สารสกัดจากทองพันชั่งถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์บำรุงผิวบางชนิด
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้:
- รักษาโรคผิวหนัง: นำใบสดมาตำหรือบดให้ละเอียด ผสมกับเหล้าโรงหรือน้ำมะนาวเล็กน้อย นำมาพอกหรือทาบริเวณที่เป็น
- แก้ปวดฟัน: นำรากมาต้มกับน้ำ ใช้ดื่มบรรเทาอาการปวด
- ข้อควรระวัง: การใช้ทองพันชั่งเพื่อการรักษาโรค ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพร และไม่ควรใช้ในปริมาณที่มากเกินไป เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียง
9. แหล่งอ้างอิง
- ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). ทองพันชั่ง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=143
- โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.(ม.ป.ป.). ทองพันชั่ง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_11_1.htm
- สถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (ม.ป.ป.). ทองพันชั่ง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://dmsc-hri.com/info/herbal-profile/thongphanchang/
