ข้อมูลต้นทองพันชั่ง

ทองพันชั่งเป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยามายาวนาน และถูกนำไปใช้ประโยชน์ในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยหลายด้าน


1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: ทองพันชั่ง, ทองจะงัง, หญ้ามันไก่
  • ชื่อสามัญ: White Crane Flower
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: ทองพันชั่ง
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhinacanthus nasutus (L.) Kurz

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 1-2 เมตร ลำต้นกลมเป็นปล้อง เนื้อไม้แข็ง
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ แผ่นใบสีเขียวอ่อน
  • ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาว โคนกลีบเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 2 ส่วน
  • ผล: เป็นฝักรูปทรงกระบอก เมื่อแก่จะแตกออก ภายในมีเมล็ด

4. สถานที่พบ

ทองพันชั่งเป็นพืชพื้นถิ่นของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ทั่วไปตามป่าเบญจพรรณ ป่าโปร่ง และตามที่รกร้างว่างเปล่าทั่วประเทศไทย


5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีความอุดมสมบูรณ์ และระบายน้ำได้ดี
  • น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร หรือแดดจัดปานกลาง

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

ทองพันชั่งสามารถออกดอกได้ตลอดทั้งปี


7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • การแพทย์แผนไทย: ใบและรากทองพันชั่งมีสรรพคุณทางยา ใช้ในการรักษาโรคผิวหนัง เช่น กลาก เกลื้อน และแก้ปวดฟัน
  • ด้านความสวยความงาม: สารสกัดจากทองพันชั่งถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์บำรุงผิวบางชนิด

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้:
    • รักษาโรคผิวหนัง: นำใบสดมาตำหรือบดให้ละเอียด ผสมกับเหล้าโรงหรือน้ำมะนาวเล็กน้อย นำมาพอกหรือทาบริเวณที่เป็น
    • แก้ปวดฟัน: นำรากมาต้มกับน้ำ ใช้ดื่มบรรเทาอาการปวด
  • ข้อควรระวัง: การใช้ทองพันชั่งเพื่อการรักษาโรค ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพร และไม่ควรใช้ในปริมาณที่มากเกินไป เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียง

9. แหล่งอ้างอิง

  • ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). ทองพันชั่ง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.thaicrudedrug.com/main.php?action=viewpage&pid=143
  • โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.(ม.ป.ป.). ทองพันชั่ง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_11_1.htm
  • สถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. (ม.ป.ป.). ทองพันชั่ง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://dmsc-hri.com/info/herbal-profile/thongphanchang/