ข้อมูลต้นฟ้าทะลายโจร
ฟ้าทะลายโจรเป็นสมุนไพรสำคัญในตำรับยาแผนโบราณของไทย มีสรรพคุณในการบรรเทาอาการของไข้หวัด และอาการเจ็บคอ
1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: ฟ้าทะลายโจร, หญ้ากันงู, เมฆทะลาย, ฟ้าละลายโจร, พังคี
- ชื่อสามัญ: Kariyat, Green chiretta
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Andrographis paniculata (Burm.f.) Wall. ex Nees
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: ฟ้าทะลายโจร
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Andrographis paniculata (Burm.f.) Wall. ex Nees
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- ลำต้น: เป็นไม้ล้มลุก สูงประมาณ 30-70 เซนติเมตร ลำต้นตั้งตรงและมีเหลี่ยมเล็กน้อย
- ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่หรือใบหอก ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ
- ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีขาวหรือม่วง มีริ้วสีม่วงแดง
- ผล: เป็นฝักรูปทรงกระบอก เมื่อแก่จะแตกออก ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก
4. สถานที่พบ
ฟ้าทะลายโจรเป็นสมุนไพรที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อน เช่น อินเดีย ศรีลังกา และประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย ซึ่งนิยมปลูกกันทั่วทุกภาค
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกชนิด โดยเฉพาะดินร่วนปนทราย
- น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง
- แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไรถึงแดดจัด
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
สามารถปลูกได้ตลอดปี แต่จะเจริญเติบโตได้ดีในช่วงฤดูฝน
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- ยาแผนโบราณ: ใช้บรรเทาอาการไข้หวัด, เจ็บคอ, แก้ร้อนใน และช่วยลดไข้
- การแปรรูป: นำมาสกัดเป็นสารสำคัญเพื่อใช้ในผลิตภัณฑ์ยาแคปซูลหรือยาเม็ดสำเร็จรูป
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้: ชาวบ้านนำใบหรือส่วนเหนือดินของฟ้าทะลายโจรมาต้มน้ำดื่มเพื่อรักษาอาการไข้หวัดหรือเจ็บคอ
- ข้อควรระวัง: การใช้ฟ้าทะลายโจรในปริมาณที่มากเกินไปหรือติดต่อกันเป็นเวลานานอาจส่งผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้, อาเจียน หรืออาจทำให้ความดันโลหิตต่ำได้ ผู้ที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
9. แหล่งอ้างอิง
- โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร. (ม.ป.ป.). ฟ้าทะลายโจร. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.abhaiherb.com/androgap/
- ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). ฟ้าทะลายโจร. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/andro.html
- สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน). (ม.ป.ป.). ฟ้าทะลายโจร. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.hrdi.or.th/Plants/Details/36