#พฤกษศาสตร์, ไม้ยืนต้น

มะยม

ข้อมูลต้นมะยม

มะยมเป็นไม้ผลยืนต้นขนาดเล็กถึงกลางที่นิยมปลูกทั่วไปในเขตร้อน ทั้งในประเทศไทยและประเทศใกล้เคียง เนื่องจากปลูกง่าย ทนทาน และมีผลรสเปรี้ยวอมฝาดที่นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: มะยม
  • ชื่อสามัญ: Star gooseberry, Otaheite gooseberry, Country gooseberry
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Phyllanthus acidus (L.) Skeels
  • วงศ์: Phyllanthaceae

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: มะยม
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Phyllanthus acidus (L.) Skeels

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง สูงประมาณ 2-10 เมตร ลำต้นตั้งตรงและมีเปลือกขรุขระสีน้ำตาลอมเทา
  • ใบ: ใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ มีใบย่อยจำนวนมาก รูปไข่แกมขอบขนาน สีเขียวอ่อน
  • ดอก: ออกเป็นช่อตามกิ่งหรือลำต้น ดอกมีขนาดเล็ก สีชมพูอมเหลือง
  • ผล: ผลมีลักษณะกลมแป้น มีร่องตามยาว 6-8 ร่อง ผิวผลเรียบเป็นมัน มีสีเขียวอ่อน เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อนหรือเหลืองแกมขาว เนื้อผลฉ่ำน้ำ รสชาติเปรี้ยวจัด
  • เมล็ด: ภายในผลมีเมล็ดแข็ง 1 เมล็ด

4. สถานที่พบ

มะยมเป็นพืชที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อน โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น ไทย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย ในประเทศไทยสามารถพบได้ตามบ้านเรือนและสวนผลไม้เกือบทุกภาค

5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกชนิด โดยเฉพาะดินร่วนปนทราย
  • น้ำ: ต้องการน้ำในระดับปานกลาง สามารถทนแล้งได้ดี
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดจัดตลอดวัน

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

มะยมเป็นพืชที่ออกผลผลิตได้ตลอดทั้งปี แต่จะออกผลดกมากในช่วงฤดูร้อน (ประมาณเดือนมีนาคม-พฤษภาคม)

7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • อาหาร: ผลมะยมนิยมนำมาประกอบอาหารและทำขนม เช่น มะยมเชื่อม, มะยมแช่อิ่ม, มะยมดอง หรือนำมาทำน้ำพริกมะยม และน้ำมะยมคั้น
  • ยา: ในตำรายาไทยพื้นบ้านมีการใช้ส่วนต่าง ๆ ของมะยมเป็นยา เช่น ใบและรากมีสรรพคุณช่วยลดไข้, ผลช่วยระบายท้อง และเปลือกต้นช่วยรักษาโรคผิวหนัง

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • ความเชื่อ: คนไทยโบราณนิยมปลูกต้นมะยมไว้หน้าบ้านด้วยความเชื่อว่า การปลูกมะยมจะช่วยให้ผู้คนรักใคร่และนิยมชมชอบ
  • ข้อควรระวัง: การบริโภคมะยมในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการท้องร่วงหรือท้องเสียได้ในบางราย เนื่องจากผลมะยมมีฤทธิ์เป็นยาระบาย

9. แหล่งอ้างอิง