#พฤกษศาสตร์, ไม้เลื้อย/เถาวัลย์

โคกกระออม

โคกกระออม เป็นพืชสมุนไพรและไม้เลื้อยที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มีลักษณะเด่นที่ผลซึ่งคล้ายถุงลมขนาดเล็ก

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: โคกกระออม, โพออม (ปัตตานี), ลูบลีบเครือ (ภาคเหนือ), วีวี่ (ปราจีนบุรี)
  • ชื่อสามัญ: Balloon vine, Heart seed, Heart pea
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Cardiospermum halicacabum L.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: โคกกระออม
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Cardiospermum halicacabum L.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้เถาเลื้อยขนาดกลาง ลำต้นเป็นรูปห้าเหลี่ยม มีมือเกาะสำหรับยึดเกาะเพื่อเลื้อยพัน
  • ใบ: เป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ใบย่อยรูปไข่หรือรูปข้าวหลามตัด ขอบใบหยักลึก
  • ดอก: ดอกขนาดเล็กสีขาว ออกเป็นช่อที่ซอกใบ
  • ผล: มีลักษณะเด่นคล้ายถุงลม มีพู 3 พู เปลือกบางและมีขนสั้นนุ่ม เมื่อผลแก่จะเปลี่ยนเป็นสีดำ ภายในมีเมล็ดสีดำ 1-3 เมล็ด

4. สถานที่พบ

โคกกระออมเป็นพืชพื้นเมืองที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อน มักขึ้นตามที่รกร้าง ป่าเบญจพรรณ หรือบริเวณที่มีร่มเงา

5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: สามารถเติบโตได้ในดินหลายชนิด
  • แสงแดด: ต้องการแสงแดดจัด แต่ก็สามารถทนอยู่ในที่ที่มีร่มเงาได้
  • น้ำ: ต้องการน้ำในปริมาณที่เหมาะสม สามารถทนแล้งได้ดี

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

โคกกระออมเป็นพืชที่ออกดอกและผลได้ตลอดทั้งปี

7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • สมุนไพร: ทั้งต้นมีรสขมเล็กน้อย มีสรรพคุณทางยา เช่น ช่วยขับพิษร้อนถอนพิษไข้ แก้ไขข้ออักเสบ และขับปัสสาวะ นอกจากนี้ ยังมีการใช้เพื่อรักษาอาการตาอักเสบ และช่วยบำรุงน้ำนม
  • อาหาร: ยอดอ่อนและใบอ่อนสามารถนำมาลวกหรือเผาไฟรับประทานได้

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: ตามตำรายาไทยพื้นบ้าน รากโคกกระออมใช้ตำคั้นเอาน้ำมารับประทานแก้พิษงู ส่วนกากที่เหลือใช้นำมาพอก
  • ข้อควรระวัง: โคกกระออมมีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ การใช้เป็นยาสมุนไพรควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ และควรหลีกเลี่ยงการใช้ในสตรีมีครรภ์

9. แหล่งอ้างอิง