#พฤกษศาสตร์, ไม้เลื้อย/เถาวัลย์

อัญชัน

ข้อมูลอัญชัน (Butterfly Pea)

อัญชันเป็นพืชสมุนไพรและไม้ดอกประดับที่ได้รับความนิยมอย่างมากในประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการนำดอกมาใช้เป็นสีผสมอาหารและเครื่องดื่ม เนื่องจากมีสีม่วงครามที่สวยงามและปลอดภัย

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: อัญชัน, ดอกอัญชัน
  • ชื่อสามัญ: Butterfly pea, Bluebell vine
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Clitoria ternatea L.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: อัญชัน
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Clitoria ternatea L.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้เลื้อยขนาดเล็ก มีลำต้นเป็นเถา
  • ใบ: ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ออกเรียงสลับ ใบย่อยมี 5-7 ใบ รูปไข่หรือรูปรี
  • ดอก: ดอกเดี่ยวออกตามซอกใบ มีกลีบดอก 5 กลีบ ลักษณะคล้ายรูปดอกถั่ว ดอกมีสีม่วงคราม, น้ำเงิน, ขาว หรือชมพู และมีลายเส้นสีเหลืองอยู่กลางกลีบ
  • ผล: เป็นฝักแบนยาว ภายในมีเมล็ดหลายเมล็ด

4. สถานที่พบ

อัญชันเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียเขตร้อน ปัจจุบันพบได้ทั่วไปในเขตร้อนชื้นทั่วโลก รวมถึงในประเทศไทยซึ่งนิยมปลูกตามรั้วบ้าน สวนหย่อม และไร่นา

5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีความอุดมสมบูรณ์
  • น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดจัดตลอดวัน

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

อัญชันสามารถออกดอกได้ตลอดทั้งปี

7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • อาหาร: ดอกอัญชันใช้เป็นสีผสมอาหารตามธรรมชาติในเมนูต่าง ๆ เช่น ข้าวเกรียบปากหม้อ, ขนมชั้น, และใช้ทำเครื่องดื่มสมุนไพร
  • สมุนไพร: มีการใช้ดอกอัญชันเพื่อช่วยบำรุงสายตา, ลดน้ำตาลในเลือด, และเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ
  • ประดับ: นิยมปลูกเป็นไม้ประดับเพราะมีดอกสีสันสวยงาม

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้:
    • เครื่องดื่ม: นำดอกอัญชันมาขยี้กับน้ำร้อนจะได้น้ำสีม่วงคราม เมื่อบีบมะนาวลงไปจะเปลี่ยนเป็นสีม่วงอมแดง
    • บำรุงผม: ใช้ดอกอัญชันคั้นน้ำมาชโลมศีรษะและเส้นผมเพื่อช่วยบำรุงผมให้ดกดำและเงางาม
  • ข้อควรระวัง: การรับประทานในปริมาณมากอาจทำให้เกิดอาการท้องร่วงหรือคลื่นไส้ในบางรายได้

9. แหล่งอ้างอิง