

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: ช้าพลู, ชาพลู, ชะพลู
- ชื่อสามัญ: Wildbetal Leafbush
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Piper sarmentosum Roxb.
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: ช้าพลู, ชาพลู, ชะพลู
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Piper sarmentosum Roxb.
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ช้าพลูเป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กในตระกูลเดียวกันกับพริกไทยและพลู
- ลำต้น: มีลักษณะเป็นเถาเลื้อยทอดไปตามดิน หรือเลื้อยเกาะต้นไม้อื่น
- ใบ: ใบเป็นใบเดี่ยว รูปหัวใจ สีเขียวเข้ม ผิวใบเรียบมัน มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
- ดอก: ดอกออกเป็นช่อรูปทรงกระบอก มีสีขาวหรือสีขาวอมเหลือง
- ผล: ผลมีขนาดเล็กคล้ายเม็ดพริกไทย ออกรวมกันเป็นช่อคล้ายพริกไทย
4. สถานที่พบ
ช้าพลูเป็นพืชพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ทั่วไปในประเทศไทย ตามป่าดิบชื้น และพื้นที่ที่มีความชื้นสูง
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง
- น้ำ: ต้องการน้ำและความชื้นสูง
- แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร ไม่ทนทานต่อแสงแดดจัดโดยตรง
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
ช้าพลูสามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตได้ตลอดทั้งปี
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- อาหาร: ใบอ่อนของช้าพลูเป็นผักที่มีรสชาติเผ็ดเล็กน้อย นิยมใช้รับประทานสดกับอาหารรสจัด เช่น เมี่ยงคำ, ยำ, ลาบ หรือนำไปประกอบอาหารอื่นๆ เช่น แกงคั่วหอยขม
- สมุนไพร: ใบของช้าพลูมีสรรพคุณทางยาตามตำราแพทย์แผนไทยหลายอย่าง เช่น ช่วยขับลมในลำไส้และกระเพาะอาหาร, ช่วยบำรุงธาตุ, และช่วยเจริญอาหาร
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำใบช้าพลูมาเป็นผักแกล้มกับอาหารรสจัดเพื่อช่วยตัดความเลี่ยนและเพิ่มรสชาติ และใช้ใบต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยบรรเทาอาการท้องอืดท้องเฟ้อ
- ข้อควรระวัง: แม้จะมีประโยชน์ แต่ควรรับประทานในปริมาณที่พอเหมาะ เพราะการรับประทานในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการท้องเสียได้
9. แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). ชะพลู. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/chaphlu.html
- ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). Piper sarmentosum Roxb.. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.qsbg.org/Database/Botanic_Garden/detail.asp?Tab=1&id=1658
- กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (ม.ป.ป.). ชะพลู. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.dtam.moph.go.th/index.php/th/thaiherb/137-herbs-name/8051-cha-plu.html
