1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: ช้าพลู, ชาพลู, ชะพลู
  • ชื่อสามัญ: Wildbetal Leafbush
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Piper sarmentosum Roxb.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: ช้าพลู, ชาพลู, ชะพลู
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Piper sarmentosum Roxb.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ช้าพลูเป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กในตระกูลเดียวกันกับพริกไทยและพลู

  • ลำต้น: มีลักษณะเป็นเถาเลื้อยทอดไปตามดิน หรือเลื้อยเกาะต้นไม้อื่น
  • ใบ: ใบเป็นใบเดี่ยว รูปหัวใจ สีเขียวเข้ม ผิวใบเรียบมัน มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
  • ดอก: ดอกออกเป็นช่อรูปทรงกระบอก มีสีขาวหรือสีขาวอมเหลือง
  • ผล: ผลมีขนาดเล็กคล้ายเม็ดพริกไทย ออกรวมกันเป็นช่อคล้ายพริกไทย

4. สถานที่พบ

ช้าพลูเป็นพืชพื้นเมืองของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ทั่วไปในประเทศไทย ตามป่าดิบชื้น และพื้นที่ที่มีความชื้นสูง


5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง
  • น้ำ: ต้องการน้ำและความชื้นสูง
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร ไม่ทนทานต่อแสงแดดจัดโดยตรง

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

ช้าพลูสามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตได้ตลอดทั้งปี


7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • อาหาร: ใบอ่อนของช้าพลูเป็นผักที่มีรสชาติเผ็ดเล็กน้อย นิยมใช้รับประทานสดกับอาหารรสจัด เช่น เมี่ยงคำ, ยำ, ลาบ หรือนำไปประกอบอาหารอื่นๆ เช่น แกงคั่วหอยขม
  • สมุนไพร: ใบของช้าพลูมีสรรพคุณทางยาตามตำราแพทย์แผนไทยหลายอย่าง เช่น ช่วยขับลมในลำไส้และกระเพาะอาหาร, ช่วยบำรุงธาตุ, และช่วยเจริญอาหาร

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำใบช้าพลูมาเป็นผักแกล้มกับอาหารรสจัดเพื่อช่วยตัดความเลี่ยนและเพิ่มรสชาติ และใช้ใบต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยบรรเทาอาการท้องอืดท้องเฟ้อ
  • ข้อควรระวัง: แม้จะมีประโยชน์ แต่ควรรับประทานในปริมาณที่พอเหมาะ เพราะการรับประทานในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการท้องเสียได้

9. แหล่งอ้างอิง