ประยงค์

ประยงค์เป็นไม้พุ่มยืนต้นขนาดเล็กที่ขึ้นชื่อเรื่องความหอมของดอก ดอกมีขนาดเล็กและออกเป็นช่อ จึงนิยมปลูกเป็นไม้ประดับในสวนเพื่อสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย


1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: ประยงค์
  • ชื่อสามัญ: Chinese Perfume Plant
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Aglaia odorata Lour.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: ประยงค์
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Aglaia odorata Lour.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้พุ่มยืนต้นขนาดเล็ก สูงประมาณ 1-3 เมตร ลำต้นแตกกิ่งก้านมาก
  • ใบ: เป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ มีใบย่อย 5-7 ใบ แต่ละใบมีลักษณะเป็นรูปไข่กลับหรือรูปรีแกมขอบขนาน ปลายใบมน โคนใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบหนาเป็นมัน
  • ดอก: ออกเป็นช่อขนาดใหญ่ตามซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กมากเพียง 2-3 มิลลิเมตร สีเหลืองนวลหรือเหลืองทอง กลีบดอกมี 5 กลีบ ดอกมีกลิ่นหอมแรงคล้ายน้ำหอม
  • ผล: ผลมีลักษณะกลมขนาดเล็ก เมื่อสุกจะมีสีแดง มีเมล็ดอยู่ภายใน

4. สถานที่พบ

ประยงค์เป็นพืชพื้นเมืองของแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตอนใต้ของจีน จึงพบได้ทั่วไปในประเทศไทย และมีการนำไปปลูกในหลายประเทศเพื่อเป็นไม้ประดับ


5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำดี
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไรถึงแสงแดดจัด
  • น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

ประยงค์ออกดอกได้ตลอดทั้งปี แต่จะออกดอกมากเป็นพิเศษในช่วงฤดูหนาว


7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • ไม้ประดับ: นิยมปลูกเพื่อประดับตกแต่งสวน เนื่องจากดอกมีกลิ่นหอมแรงและออกดอกตลอดปี
  • ด้านสมุนไพร: มีการนำส่วนต่างๆ ของประยงค์มาใช้ในตำรับยาแผนโบราณ เช่น ใช้ดอกเป็นยาบำรุงหัวใจ
  • น้ำหอม: ดอกประยงค์ถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมในอุตสาหกรรมน้ำหอมและเครื่องสำอาง

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำดอกประยงค์ที่แห้งมาผสมกับดอกไม้อื่นๆ เพื่อทำน้ำอบหรือเครื่องหอมสำหรับแต่งบ้าน
  • ข้อควรระวัง: ไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดเกี่ยวกับพิษ แต่ควรใช้ด้วยความระมัดระวังเมื่อนำมาเป็นส่วนประกอบของยาหรืออาหาร

9. แหล่งอ้างอิง