

ประยงค์
ประยงค์เป็นไม้พุ่มยืนต้นขนาดเล็กที่ขึ้นชื่อเรื่องความหอมของดอก ดอกมีขนาดเล็กและออกเป็นช่อ จึงนิยมปลูกเป็นไม้ประดับในสวนเพื่อสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลาย
1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: ประยงค์
- ชื่อสามัญ: Chinese Perfume Plant
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Aglaia odorata Lour.
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: ประยงค์
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Aglaia odorata Lour.
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- ลำต้น: เป็นไม้พุ่มยืนต้นขนาดเล็ก สูงประมาณ 1-3 เมตร ลำต้นแตกกิ่งก้านมาก
- ใบ: เป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับ มีใบย่อย 5-7 ใบ แต่ละใบมีลักษณะเป็นรูปไข่กลับหรือรูปรีแกมขอบขนาน ปลายใบมน โคนใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบหนาเป็นมัน
- ดอก: ออกเป็นช่อขนาดใหญ่ตามซอกใบ ดอกย่อยมีขนาดเล็กมากเพียง 2-3 มิลลิเมตร สีเหลืองนวลหรือเหลืองทอง กลีบดอกมี 5 กลีบ ดอกมีกลิ่นหอมแรงคล้ายน้ำหอม
- ผล: ผลมีลักษณะกลมขนาดเล็ก เมื่อสุกจะมีสีแดง มีเมล็ดอยู่ภายใน
4. สถานที่พบ
ประยงค์เป็นพืชพื้นเมืองของแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตอนใต้ของจีน จึงพบได้ทั่วไปในประเทศไทย และมีการนำไปปลูกในหลายประเทศเพื่อเป็นไม้ประดับ
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำดี
- แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไรถึงแสงแดดจัด
- น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
ประยงค์ออกดอกได้ตลอดทั้งปี แต่จะออกดอกมากเป็นพิเศษในช่วงฤดูหนาว
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- ไม้ประดับ: นิยมปลูกเพื่อประดับตกแต่งสวน เนื่องจากดอกมีกลิ่นหอมแรงและออกดอกตลอดปี
- ด้านสมุนไพร: มีการนำส่วนต่างๆ ของประยงค์มาใช้ในตำรับยาแผนโบราณ เช่น ใช้ดอกเป็นยาบำรุงหัวใจ
- น้ำหอม: ดอกประยงค์ถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมในอุตสาหกรรมน้ำหอมและเครื่องสำอาง
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำดอกประยงค์ที่แห้งมาผสมกับดอกไม้อื่นๆ เพื่อทำน้ำอบหรือเครื่องหอมสำหรับแต่งบ้าน
- ข้อควรระวัง: ไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดเกี่ยวกับพิษ แต่ควรใช้ด้วยความระมัดระวังเมื่อนำมาเป็นส่วนประกอบของยาหรืออาหาร
9. แหล่งอ้างอิง
- องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). ประยงค์. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.qsbg.org/Database/Botanic_Garden/detail.asp?Tab=1&id=1614
- ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). ประยงค์. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=148
- ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). Aglaia odorata Lour.. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.rspg.or.th/plants_data/plant_no2/aglaia_odorata.htm
