มะแว้งต้น

มะแว้งต้นเป็นพืชสมุนไพรพื้นบ้านที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มีสรรพคุณทางยามากมายและนิยมนำมาใช้เป็นส่วนผสมในตำรับยาแผนโบราณ

ชื่อพื้นบ้าน: มะแว้งต้น (กลาง), แว้ง (เหนือ), หมากแว้ง (อีสาน), แว้งต้น (ใต้)
ชื่อสามัญ: Indian Nightshade, Thai Eggplant
ชื่อวิทยาศาสตร์: Solanum indicum L.

ลำต้น: เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 1-2 เมตร มีหนามแหลมแข็งกระจายอยู่ทั่วลำต้นและกิ่งก้าน
ใบ: ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่หรือรูปรี มีขนอ่อนปกคลุมทั้งสองด้าน ขอบใบหยักเว้าเป็นแฉก
ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีม่วงอ่อนหรือม่วงอมขาว
ผล: ผลมีลักษณะกลมขนาดเล็ก ผลอ่อนมีสีเขียวสดใส เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีส้มแดงหรือเหลือง และมีเมล็ดเล็ก ๆ อยู่ภายในจำนวนมาก
รสชาติ: ผลมีรสขม

มะแว้งต้นเป็นพืชพื้นเมืองในเขตร้อนของเอเชียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบได้ทั่วไปในป่าผลัดใบ ป่าเต็งรัง และตามทุ่งหญ้าทั่วทุกภาคของประเทศไทย

สามารถพบผลได้ตลอดทั้งปี

ทางสมุนไพร: นิยมนำผลมาทำยาแก้ไอ ขับเสมหะ และรักษาอาการเจ็บคอ
อาหาร: ผลอ่อนสามารถนำมาประกอบอาหารได้ เช่น แกงเผ็ด แกงป่า หรือนำมาจิ้มกับน้ำพริก โดยรสขมของผลจะช่วยเพิ่มความอยากอาหาร
ทางยาแผนโบราณ: มะแว้งต้นเป็นหนึ่งในส่วนผสมหลักของยาแก้ไอหลายตำรับ

วิธีใช้:
- แก้ไอขับเสมหะ: นำผลมะแว้งต้นแก่มาบดหรือตำให้พอแหลก แล้วนำมาเคี้ยวและกลืนเฉพาะน้ำวันละ 3-4 ครั้ง
- รักษาอาการเจ็บคอ: นำผลมะแว้งมาต้มกับน้ำจนเดือด แล้วใช้ดื่มเพื่อบรรเทาอาการเจ็บคอ
ข้อควรระวัง:
- การใช้มะแว้งต้นควรอยู่ภายใต้การแนะนำของผู้เชี่ยวชาญหรือแพทย์แผนไทย เนื่องจากบางส่วนของพืชในตระกูลนี้อาจมีสารที่ก่อให้เกิดอาการแพ้หรือเป็นพิษได้หากใช้ไม่ถูกต้อง
- ควรล้างผลมะแว้งให้สะอาดก่อนนำไปใช้ทุกครั้ง

ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). มะแว้งต้น. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=145
ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). มะแว้งต้น. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.qsbg.org/Database/Botanic_Garden/detail.asp?Tab=3&id=2081
มูลนิธิหมอชาวบ้าน. (ม.ป.ป.). มะแว้ง. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.doctor.or.th/article/detail/8563