ว่านน้ำ

ว่านน้ำ (Sweet Flag) เป็นพืชล้มลุกที่ขึ้นในพื้นที่ชื้นแฉะหรือมีน้ำขัง มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวและมีการใช้ประโยชน์มาตั้งแต่สมัยโบราณ

ลำต้น: เป็นเหง้าใต้ดิน มีลักษณะอวบน้ำและแตกกิ่งก้าน มีกลิ่นหอม
ใบ: ใบเดี่ยว มีลักษณะเรียวยาวคล้ายใบดาบ ปลายแหลม ขอบใบเรียบ สีเขียวสด ใบจะแทงขึ้นจากเหง้าใต้ดิน
ดอก: ออกเป็นช่อ ดอกมีสีเหลืองอมเขียว
ผล: ผลเป็นผลแห้งขนาดเล็ก

ว่านน้ำเป็นพืชที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อนชื้นและอบอุ่น รวมถึงในประเทศไทย มักขึ้นตามแหล่งน้ำธรรมชาติ บึง หนองน้ำ หรือพื้นที่ที่มีน้ำขัง

ว่านน้ำเป็นพืชที่สามารถพบได้ตลอดทั้งปี โดยจะออกดอกในช่วงเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม

สมุนไพร: ส่วนของเหง้าถูกนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรในหลายตำรับ เช่น บรรเทาอาการท้องอืดท้องเฟ้อ ช่วยขับลม และเป็นยาบำรุงธาตุ
เครื่องหอม: เหง้ามีกลิ่นหอม จึงมีการนำไปใช้เป็นส่วนผสมของน้ำหอมหรือเครื่องหอม
พืชประดับ: นิยมปลูกในสวนน้ำหรืออ่างบัวเพื่อประดับตกแต่ง

วิธีใช้: ตามตำรับยาพื้นบ้านของไทย นิยมนำเหง้ามาต้มกับน้ำดื่มเพื่อบรรเทาอาการไม่สบายท้อง
ข้อควรระวัง: ควรใช้ด้วยความระมัดระวังและศึกษาข้อมูลให้ละเอียดก่อนนำไปใช้เป็นยาสมุนไพร เนื่องจากว่านน้ำบางสายพันธุ์มีสารที่อาจเป็นอันตรายได้หากใช้ผิดวิธี

ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). ว่านน้ำ. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=144
ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (2559). ว่านน้ำ. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.qsbg.or.th/database/botanic_garden/detail.asp?Tab=1&id=1028
สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2560). ว่านน้ำ. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/wan-nam.html