ข้อมูลต้นสมอนั่ง

สมอนั่ง (Terminalia catappa) เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มักปลูกเป็นไม้ให้ร่มเงาและไม้ประดับในสวนสาธารณะ และริมถนน


1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: สมอนั่ง, หูกวาง, โพธิ์ทะเล
  • ชื่อสามัญ: Indian Almond, Tropical Almond
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia catappa L.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: สมอนั่ง, หูกวาง
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia catappa L.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีความสูงได้ถึง 15-25 เมตร ลำต้นตั้งตรง เปลือกเรียบมีสีเทาปนน้ำตาล และมีเรือนยอดเป็นชั้น ๆ คล้ายฉัตร
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง รูปไข่กลับหรือรูปรีแกมขอบขนาน ปลายใบมนหรือเว้าเล็กน้อย แผ่นใบหนาเป็นมัน เมื่อใบแก่จะเปลี่ยนเป็นสีแดงสด
  • ดอก: ออกเป็นช่อเชิงลดที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ ดอกขนาดเล็กสีขาวนวล
  • ผล: ผลมีลักษณะเป็นรูปไข่แบน มีสันตามยาว ผลอ่อนสีเขียว เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือสีแดง ภายในมีเมล็ด

4. สถานที่พบ

สมอนั่งเป็นพืชพื้นเมืองของเขตร้อน พบได้ทั่วไปในทวีปเอเชีย และเป็นที่นิยมปลูกในประเทศไทยตามพื้นที่สาธารณะ ริมถนน และตามชายหาดเพื่อเป็นไม้ให้ร่มเงา


5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกชนิด โดยเฉพาะดินร่วนปนทราย
  • น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง สามารถทนแล้งและทนน้ำเค็มได้ดี
  • แสงแดด: ต้องการแสงแดดจัดตลอดทั้งวัน

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

สมอนั่งสามารถออกดอกและติดผลได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อน


7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • ไม้ประดับ: ปลูกเป็นไม้ให้ร่มเงาในสวนสาธารณะ ริมถนน หรือตามบ้านเรือน
  • เมล็ด: สามารถรับประทานได้ มีรสคล้ายถั่วลิสง
  • สมุนไพร: เปลือกและใบมีสรรพคุณทางยา โดยเฉพาะในตำรายาพื้นบ้านอินเดีย
  • วัสดุ: เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง และทำเฟอร์นิเจอร์

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำใบแก่ที่ร่วงแล้วมาใช้ในการหมักน้ำเลี้ยงปลาบางชนิดเพื่อควบคุมคุณภาพน้ำ
  • ข้อควรระวัง: ผลสุกอาจมีรสฝาดและเมล็ดแข็ง ควรระมัดระวังในการรับประทาน

9. แหล่งอ้างอิง