

ข้อมูลต้นสมอนั่ง
สมอนั่ง (Terminalia catappa) เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มักปลูกเป็นไม้ให้ร่มเงาและไม้ประดับในสวนสาธารณะ และริมถนน
1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: สมอนั่ง, หูกวาง, โพธิ์ทะเล
- ชื่อสามัญ: Indian Almond, Tropical Almond
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia catappa L.
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: สมอนั่ง, หูกวาง
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia catappa L.
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- ลำต้น: เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีความสูงได้ถึง 15-25 เมตร ลำต้นตั้งตรง เปลือกเรียบมีสีเทาปนน้ำตาล และมีเรือนยอดเป็นชั้น ๆ คล้ายฉัตร
- ใบ: ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับเป็นกระจุกที่ปลายกิ่ง รูปไข่กลับหรือรูปรีแกมขอบขนาน ปลายใบมนหรือเว้าเล็กน้อย แผ่นใบหนาเป็นมัน เมื่อใบแก่จะเปลี่ยนเป็นสีแดงสด
- ดอก: ออกเป็นช่อเชิงลดที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ ดอกขนาดเล็กสีขาวนวล
- ผล: ผลมีลักษณะเป็นรูปไข่แบน มีสันตามยาว ผลอ่อนสีเขียว เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือสีแดง ภายในมีเมล็ด
4. สถานที่พบ
สมอนั่งเป็นพืชพื้นเมืองของเขตร้อน พบได้ทั่วไปในทวีปเอเชีย และเป็นที่นิยมปลูกในประเทศไทยตามพื้นที่สาธารณะ ริมถนน และตามชายหาดเพื่อเป็นไม้ให้ร่มเงา
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินทุกชนิด โดยเฉพาะดินร่วนปนทราย
- น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง สามารถทนแล้งและทนน้ำเค็มได้ดี
- แสงแดด: ต้องการแสงแดดจัดตลอดทั้งวัน
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
สมอนั่งสามารถออกดอกและติดผลได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อน
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- ไม้ประดับ: ปลูกเป็นไม้ให้ร่มเงาในสวนสาธารณะ ริมถนน หรือตามบ้านเรือน
- เมล็ด: สามารถรับประทานได้ มีรสคล้ายถั่วลิสง
- สมุนไพร: เปลือกและใบมีสรรพคุณทางยา โดยเฉพาะในตำรายาพื้นบ้านอินเดีย
- วัสดุ: เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง และทำเฟอร์นิเจอร์
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำใบแก่ที่ร่วงแล้วมาใช้ในการหมักน้ำเลี้ยงปลาบางชนิดเพื่อควบคุมคุณภาพน้ำ
- ข้อควรระวัง: ผลสุกอาจมีรสฝาดและเมล็ดแข็ง ควรระมัดระวังในการรับประทาน
9. แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. (ม.ป.ป.). สมอนั่ง. สืบค้นเมื่อ 25 สิงหาคม 2568, จาก https://www.doa.go.th/hort/wp-content/uploads/2021/08/สมอนั่ง.pdf
- ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). หูกวาง. สืบค้นเมื่อ 25 สิงหาคม 2568, จาก https://www.qsbg.or.th/database/botanic_garden/detail.asp?Tab=1&id=1916
- คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). หูกวาง. สืบค้นเมื่อ 25 สิงหาคม 2568, จาก http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/th/knowledge/article/260/หูกวาง/
