ข้อมูลต้นเหงือกปลาหมอดอกขาว
เหงือกปลาหมอดอกขาวเป็นสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยามากมาย เป็นพืชที่พบได้ทั่วไปในป่าชายเลนและบริเวณที่มีน้ำกร่อย
1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: เหงือกปลาหมอ, แก้มหมอ, จะเกร็ง
- ชื่อสามัญ: Sea holly
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Acanthus ebracteatus Vahl.
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: เหงือกปลาหมอดอกขาว
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Acanthus ebracteatus Vahl.
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- ลำต้น: เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 0.5-1 เมตร ลำต้นกลมเรียบ สีเขียวแกมเทาแข็ง มีหนามสั้น ๆ ตามข้อ ข้อละ 4 หนาม
- ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามกัน คล้ายรูปไข่หรือรูปวงรี ขอบใบเว้าลึกเป็นหยัก ปลายหยักเป็นหนามแหลม แผ่นใบแข็งและมัน
- ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง ดอกมีสีขาว มีจุดประสีม่วงหรือแดง
- ผล: เป็นฝักแห้งแตกได้ รูปทรงกระบอก ปลายมน ภายในมีเมล็ดประมาณ 4 เมล็ด
4. สถานที่พบ
เหงือกปลาหมอพบได้ทั่วไปในเขตร้อนของทวีปเอเชีย รวมถึงประเทศไทย โดยเฉพาะตามบริเวณป่าชายเลน ริมน้ำชายคลอง หรือชายฝั่งแม่น้ำที่มีน้ำเค็มและน้ำกร่อยขึ้นถึง เหงือกปลาหมอดอกขาวจะพบมากในภาคกลางและภาคตะวันออกของประเทศไทย
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: ชอบดินเหนียวปนทรายหรือดินโคลนในบริเวณน้ำกร่อย
- น้ำ: ต้องการความชื้นสูง
- แสงแดด: ชอบแสงแดดเต็มวัน
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
เป็นพืชที่สามารถออกดอกและผลได้ตลอดทั้งปี
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- สมุนไพร: ส่วนต่าง ๆ ของเหงือกปลาหมอมีสรรพคุณทางยา
- ใบและต้น: ใช้ต้มน้ำอาบหรือชะล้างเพื่อรักษาอาการผื่นคัน, แผลพุพอง, น้ำเหลืองเสีย, และโรคผิวหนัง
- ราก: ใช้ต้มดื่มเพื่อขับเสมหะ, แก้ไอ, และรักษาระดูขาว
- การใช้ในครัวเรือน: บางท้องถิ่นมีการนำใบมาทำเป็นผักแกง
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้: ตามภูมิปัญญาไทย ใช้รากเหงือกปลาหมอมาต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยขับเสมหะ นอกจากนี้ยังมีการใช้ส่วนของใบและลำต้นมาตำผสมกับสมุนไพรอื่น ๆ เพื่อใช้เป็นยาประคบหรือพอกบริเวณที่มีอาการปวดเมื่อย
- ข้อควรระวัง: ควรใช้ตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพร เนื่องจากเป็นพืชที่มีสารอัลคาลอยด์ ซึ่งอาจเป็นพิษได้หากใช้ไม่ถูกต้องหรือไม่เหมาะสมกับร่างกาย
9. แหล่งอ้างอิง
- ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). เหงือกปลาหมอ. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.rspg.or.th/plants_data/herb_3-6.htm
- สวนพฤกษศาสตร์บ้านร่มเกล้า พิษณุโลก ในพระราชดำริ. (ม.ป.ป.). เหงือกปลาหมอ. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก http://brk.rspg.or.th/plant/detail/183
- ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (2553). เหงือกปลาหมอ. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=130