


ข้อมูลต้นหญ้าถอดปล้อง
หญ้าถอดปล้องเป็นพืชที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อนและเขตอบอุ่น มีลักษณะเด่นที่ลำต้นเป็นปล้อง สามารถ “ถอด” แยกออกจากกันได้ง่าย ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ “หญ้าถอดปล้อง”
1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์
- ชื่อพื้นบ้าน: หญ้าถอดปล้อง, ถอดปล้อง, หญ้าหูงัว
- ชื่อสามัญ: Horsetail, Common horsetail, Field horsetail
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Equisetum debile Roxb. ex Vauch.
2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)
- ชื่อพื้นบ้าน: หญ้าถอดปล้อง
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Equisetum debile Roxb. ex Vauch.
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- ลำต้น: มีลักษณะกลมและกลวง เป็นปล้อง ๆ เห็นข้อปล้องชัดเจน แต่ละปล้องสามารถถอดออกจากกันได้ง่าย
- ใบ: มีลักษณะเป็นเกล็ดเล็ก ๆ อยู่ที่ข้อปล้อง
- ราก: เป็นเหง้าอยู่ใต้ดิน สามารถแตกหน่อได้ง่าย
4. สถานที่พบ
หญ้าถอดปล้องเป็นพืชที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มักขึ้นตามที่ชื้นแฉะ ริมน้ำ หรือบริเวณที่มีน้ำท่วมขังเป็นบางครั้ง
5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต
- ดิน: ชอบดินที่ชื้นแฉะหรือดินเหนียว
- น้ำ: ต้องการความชื้นสูง
- แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร หรือที่ที่มีร่มเงา
6. ฤดูกาลให้ผลผลิต
เป็นพืชที่สามารถเติบโตและพบได้ตลอดทั้งปี
7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์
- พืชสมุนไพร: ในตำรายาแผนโบราณมีการนำหญ้าถอดปล้องมาใช้เป็นยาขับปัสสาวะ, แก้บวมน้ำ และบำรุงไต
- การศึกษา: นิยมนำมาใช้ในการศึกษาทางชีววิทยาและพฤกษศาสตร์ เนื่องจากมีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ที่โดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์
8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)
- วิธีใช้:
- ยาขับปัสสาวะ: ชาวบ้านนิยมนำต้นสดมาต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยขับปัสสาวะและลดอาการบวมน้ำ
- บำรุงไต: ใช้เป็นส่วนประกอบในยาตำรับแผนโบราณสำหรับบำรุงไต
- ข้อควรระวัง: แม้จะมีสรรพคุณทางยา แต่ควรใช้ในปริมาณที่เหมาะสม และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้ เพราะมีรายงานว่าการใช้ในปริมาณมากอาจส่งผลต่อสุขภาพได้
9. แหล่งอ้างอิง
- กรมวิทยาศาสตร์บริการ. (ม.ป.ป.). หญ้าถอดปล้อง. สืบค้นเมื่อ 8 กันยายน 2568, จาก http://www.tistr.or.th/tistr/herbalinfo/page.php?id=8
- ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (ม.ป.ป.). หญ้าถอดปล้อง. สืบค้นเมื่อ 8 กันยายน 2568, จาก https://www.qsbg.org/Database/Botanic_Garden/detail.asp?Tab=1&id=2021
- สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). หญ้าถอดปล้อง. สืบค้นเมื่อ 8 กันยายน 2568, จาก https://www.medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/equisetum.html
