ข้อมูลคงคาเดือด

คงคาเดือดเป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยาในหลายด้าน และมีชื่อเรียกในแต่ละท้องถิ่นที่แตกต่างกัน


1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: คงคาเดือด, หัวยาข้าวเย็น, ย่านแดง, ย่านแดงเลือด
  • ชื่อสามัญ: Tinospora crispa
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Tinospora crispa (L.) Hook. f. & Thomson

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: คงคาเดือด
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Tinospora crispa (L.) Hook. f. & Thomson

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้เถาเนื้อแข็ง เถาอ่อนมีสีเขียว เถาแก่มีเปลือกเป็นปุ่มปมใหญ่และแตกออกคล้ายเปลือกมะพร้าว
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจหรือสามเหลี่ยม ปลายใบแหลม โคนใบเว้า ขอบใบเรียบ
  • ดอก: ดอกเดี่ยว ออกตามซอกใบ ดอกเพศผู้และเพศเมียอยู่คนละต้น ีย
  • ผล: ผลสดรูปทรงกลม เมื่อแก่มีสีแดง

4. สถานที่พบ

พบได้ทั่วไปในป่าดิบชื้นและป่าเบญจพรรณในเขตร้อนของทวีปเอเชีย และพบในทุกภาคของประเทศไทย


5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เติบโตได้ดีในดินร่วนปนทราย
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร หรือในพื้นที่ที่มีร่มเงาจากต้นไม้อื่น
  • ความชื้น: ต้องการความชื้นสูง

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

คงคาเดือดออกดอกและผลผลิตได้ตลอดทั้งปี


7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • สมุนไพร: ส่วนของเถามีรสขม ใช้ต้มน้ำดื่มเป็นยาแก้ไข้, ลดความดันโลหิต, และช่วยเจริญอาหาร
  • อาหารสัตว์: ใบอ่อนสามารถนำมาใช้เป็นอาหารสัตว์ได้

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้:
    • แก้ไข้: ใช้เถาแก่ฝานบาง ๆ ต้มกับน้ำดื่ม
    • เบาหวาน: ใช้เถาแก่หั่นเป็นท่อนต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด
  • ข้อควรระวัง: การใช้สมุนไพรควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ และควรระมัดระวังในผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตต่ำ เนื่องจากคงคาเดือดมีสรรพคุณช่วยลดความดันโลหิต

9. แหล่งอ้างอิง

  • ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (ม.ป.ป.). คงคาเดือด. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=144
  • สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). เถาวัลย์เปรียง. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/thawantprieng.html
  • สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับออนไลน์). (ม.ป.ป.). คงคาเดือด. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.ku.ac.th/webkaset/ebook/botanical/content/4405.html