#พฤกษศาสตร์, ไม้พุ่ม

คนทิสอทะเล

ข้อมูลคนทีสอทะเล

คนทีสอทะเลเป็นพืชสมุนไพรที่พบได้ตามแนวชายฝั่งทะเล มีสรรพคุณทางยาและเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตชาวบ้านในท้องถิ่น

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: คนทีสอทะเล, คนทิ (ประจวบคีรีขันธ์), กูนิง (มลายู-นราธิวาส)
  • ชื่อสามัญ: Beach vitex, Round-Leaved Chaste Tree
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Vitex rotundifolia L.f. หรือ Vitex trifolia subsp. litoralis Steenis

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: คนทีสอทะเล
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Vitex rotundifolia L.f.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้พุ่มหรือไม้เถาเลื้อย ลำต้นแตกกิ่งก้านสาขามาก สูงประมาณ 50 เซนติเมตร ถึง 3-6 เมตร เปลือกมีสีเทาอมดำ
  • ใบ: เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้ามกัน ใบมีลักษณะรูปวงรี ปลายใบมน โคนใบสอบ ผิวใบเรียบ เนื้อค่อนข้างหนา หลังใบสีเขียวเข้ม ส่วนท้องใบมีสีนวล
  • ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายยอด ดอกมีสีม่วงหรือสีคราม
  • ผล: เป็นผลเดี่ยวทรงกลม มีสีเขียวหรือสีม่วง และมีกลีบเลี้ยงหุ้มอยู่เกือบครึ่งผล

4. สถานที่พบ

คนทีสอทะเลมีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และออสเตรเลีย ในประเทศไทยพบได้มากทางภาคใต้ โดยขึ้นตามป่าชายหาด, ป่าชายเลน และตามพื้นทรายริมทะเล

5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เติบโตได้ดีในดินที่มีสภาพเป็นทราย และสามารถทนทานต่อความเค็มจากละอองเกลือและลมทะเล
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดจัดตลอดวัน

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

คนทีสอทะเลเป็นพืชที่สามารถออกดอกและให้ผลผลิตได้ตลอดทั้งปี

7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • สมุนไพร: ใบ, เถา, ราก และผล ถูกนำมาใช้เป็นสมุนไพรในหลายตำรับ
    • ใบ: ใช้เป็นยาบำรุงธาตุ แก้ไข้ แก้ไอ และช่วยขับเสมหะ
    • ราก: ใช้เป็นยาขับประจำเดือนสำหรับสตรี และในตำรายาไทยบางแห่งใช้รักษาโรคตับ
    • เถา: ใช้เป็นยาแก้ลมและช่วยขับพยาธิ
  • ไม้ประดับ: นิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามสวนหรือริมทะเล เนื่องจากมีดอกสวยงาม และทนทานต่อสภาพแวดล้อม

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: มีการนำใบคนทีสอมาทำขนมพื้นบ้านที่เรียกว่า “ขนมคนที” หรือ “ขนมกะทิใบคนที” ซึ่งใช้ใบคนทีสอมาเป็นส่วนผสมเพื่อเพิ่มกลิ่นหอมและสี
  • ข้อควรระวัง: แม้ว่าจะมีสรรพคุณทางยา แต่การนำมาใช้ควรอยู่ภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญหรือตามตำรับยาแผนโบราณที่เชื่อถือได้

9. แหล่งอ้างอิง