ต้นตีนตะขาบ

ต้นตีนตะขาบเป็นพืชสมุนไพรชนิดหนึ่งที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มีลักษณะเด่นที่ลำต้นคล้ายกับขาของตะขาบ ทำให้เป็นที่มาของชื่อ

ลำต้น: เป็นไม้เถาเลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น ลำต้นมีลักษณะกลมเป็นปล้อง สีเขียวหรือเขียวอมเทา และมีปุ่มปมขรุขระกระจายอยู่ทั่วไปคล้ายกับผิวของตะขาบ
ใบ: ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปหัวใจ หรือรูปไข่ ปลายใบแหลม โคนใบเว้าเป็นรูปหัวใจ
ดอก: ออกเป็นช่อตามซอกใบ ดอกมีขนาดเล็ก สีเหลืองอมเขียว
ผล: ผลมีลักษณะกลมรี หรือรูปไข่ เมื่อสุกจะมีสีแดงอมส้ม

พบได้ทั่วไปในเขตร้อนชื้น โดยเฉพาะในป่าดิบชื้น ป่าเบญจพรรณ และพื้นที่ป่าโปร่งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงในประเทศไทย

ต้นตีนตะขาบออกดอกและผลได้ตลอดทั้งปี

สมุนไพร: ส่วนของลำต้นใช้เป็นยาสมุนไพรในแพทย์แผนไทย มีรสขม มีสรรพคุณช่วยลดไข้ บำรุงร่างกาย และช่วยเจริญอาหาร
อื่นๆ: ในบางพื้นที่มีการนำยอดอ่อนมาใช้เป็นอาหารได้

วิธีใช้:
- ลดไข้: นำลำต้นตีนตะขาบมาต้มกับน้ำดื่ม
- บรรเทาอาการภูมิแพ้: นำลำต้นมาตำผสมกับน้ำผึ้ง เพื่อใช้บรรเทาอาการของโรคภูมิแพ้ได้
ข้อควรระวัง: แม้จะมีสรรพคุณทางยา แต่การใช้ในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดผลข้างเคียง และไม่ควรใช้ในหญิงตั้งครรภ์

ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (2560). ตีนตะขาบ. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=145
ฐานข้อมูลสมุนไพรไทย ภาควิชาเภสัชพฤกษศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). ตีนตะขาบ. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/tinospora.html
สารานุกรมพืชในประเทศไทย (ส่วนที่ 1). (ม.ป.ป.). ตีนตะขาบ. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_10_2.htm