ต้นตีนนก

ต้นตีนนกเป็นพืชสมุนไพรที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อนและเขตกึ่งร้อน มักขึ้นตามธรรมชาติในป่าผลัดใบ และมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย

ลำต้น: เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ สูงได้ถึง 10-20 เมตร มีเปลือกต้นสีน้ำตาลอมเทา และมียางสีขาวเมื่อหัก
ใบ: ใบเดี่ยวเรียงสลับกัน รูปไข่แกมขอบขนาน หรือรูปรี ปลายใบแหลม โคนใบมน ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบนเป็นมัน
ดอก: ออกเป็นช่อกระจุกลักษณะคล้ายผลติดกับลำต้นหรือกิ่งแก่ โดยดอกจะอยู่ภายในผล
ผล: ผลมีลักษณะกลมหรือรูปไข่ เมื่ออ่อนมีสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีแดงอมม่วง ออกเป็นช่อแน่นๆ ตามลำต้นและกิ่งใหญ่

พบได้ทั่วไปในประเทศไทยและประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมักขึ้นตามป่าดิบชื้น, ป่าผลัดใบ และตามริมแม่น้ำลำธาร

ต้นตีนนกสามารถออกผลได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน

ผล: ผลสุกสามารถรับประทานได้ และมีรสชาติหวาน ส่วนผลอ่อนนำมาใช้ประกอบอาหารได้หลายชนิด เช่น นำมาแกง, ลวกจิ้มน้ำพริก
สมุนไพร: เปลือกและยางของต้นตีนนกถูกนำมาใช้ในตำรายาพื้นบ้านเพื่อรักษาโรคต่างๆ เช่น แก้ท้องร่วง, บรรเทาอาการอักเสบ และใช้เป็นยาบำรุงธาตุ

วิธีใช้: ชาวบ้านนิยมนำผลอ่อนมาทำอาหารเพื่อบำรุงร่างกาย และใช้เปลือกต้นมาต้มกับน้ำเพื่อเป็นยาบำรุง หรือใช้แก้อาการปวดท้อง
ข้อควรระวัง: ควรใช้ตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพร เพราะบางส่วนของพืชอาจมีสารที่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้

ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์. (2560). มะเดื่ออุทุมพร. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก https://www.qsbg.org/database/botanic_garden/detail.asp?Tab=1&id=2557
กลุ่มงานพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิจัยการป่าไม้และสิ่งแวดล้อม กรมป่าไม้. (ม.ป.ป.). มะเดื่อชุมพร. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://fori.forest.go.th/fori/web/plant_db_result_det.php?id=83
ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (2560). มะเดื่อชุมพร. สืบค้นเมื่อ 24 สิงหาคม 2568, จาก http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=143