#พฤกษศาสตร์, ไม้พุ่ม, ไม้ล้มลุก

แพงพวย

ต้นแพงพวย หรือที่รู้จักกันในชื่อ “แพงพวยฝรั่ง” เป็นไม้ดอกยืนต้นที่พบได้ทั่วไปในเขตร้อน มีดอกสีสันสวยงามและปลูกง่าย จึงเป็นที่นิยมสำหรับปลูกประดับตกแต่งสวน

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: แพงพวย, ผักปอดบก (ภาคเหนือ), นมอิน (สุราษฎร์ธานี)
  • ชื่อสามัญ: Madagascar Periwinkle, Vinca, Old maid
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Catharanthus roseus (L.) G.Don.
  • วงศ์: Apocynaceae

2. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้ล้มลุกทรงพุ่ม ลำต้นตั้งตรง สูงประมาณ 30-60 เซนติเมตร
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก รูปไข่หรือรูปรี ปลายใบมน โคนใบสอบ แผ่นใบสีเขียวเข้มเป็นมัน มีเส้นกลางใบสีขาวนวล
  • ดอก: ออกเป็นช่อกระจุกที่ซอกใบ 1-3 ดอก กลีบดอกมี 5 กลีบ ลักษณะคล้ายรูปหลอด มีสีหลากหลาย เช่น สีขาว ชมพูอ่อน ชมพูเข้ม ม่วง และแดง บางพันธุ์อาจมีสีอื่นอยู่ตรงกลางดอก
  • ผล: เป็นฝักรูปทรงกระบอกยาว ออกเป็นคู่ เมื่อแก่จะแตกออก ภายในมีเมล็ดสีดำจำนวนมาก

3. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายที่ระบายน้ำได้ดี
  • น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง ชอบความชื้น แต่ไม่ชอบน้ำท่วมขัง และสามารถทนแล้งได้ดีในระดับหนึ่ง
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดจัดตลอดวัน

4. ฤดูกาลให้ผลผลิต

แพงพวยเป็นพืชที่ออกดอกได้ตลอดทั้งปี

5. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • ไม้ประดับ: นิยมปลูกประดับตกแต่งสวน ริมถนน หรือตามทางเดิน เพราะปลูกง่าย ออกดอกสวยงามและออกดอกบ่อย
  • สรรพคุณทางยา: มีการนำส่วนต่าง ๆ ของแพงพวยมาใช้เป็นยาสมุนไพรในบางตำรา โดยเฉพาะในด้านการรักษาโรคบางชนิด เช่น ใช้รากและก้านสดต้มดื่มเพื่อแก้อาการปวดฟัน หรือใช้ทั้งต้นต้มกับน้ำดื่มเพื่อช่วยขับปัสสาวะ

6. ข้อควรระวัง

แม้ว่าแพงพวยจะมีสรรพคุณทางยา แต่ไม่ควรนำไปใช้รักษาโรคด้วยตนเองโดยไม่มีความรู้ เนื่องจากพืชในวงศ์นี้มีสารอัลคาลอยด์ที่อาจเป็นพิษได้หากใช้ไม่ถูกต้อง

แหล่งอ้างอิง