#พฤกษศาสตร์, ไม้ล้มลุก

สันพร้าหอม

ข้อมูลสันพร้าหอม

สันพร้าหอมเป็นพืชสมุนไพรที่พบได้ในประเทศไทย โดยเฉพาะทางภาคเหนือและภาคอีสาน มีสรรพคุณทางยาและยังนิยมนำมาใช้เป็นเครื่องหอมและเครื่องประดับ

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: สันพร้าหอม, เกี๋ยงพาใย, หญ้าเสือมอบ, มอกพา
  • ชื่อสามัญ: Eupatorium
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Eupatorium fortunei Turcz. หรือ Eupatorium chinense L.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: สันพร้าหอม
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Eupatorium fortunei Turcz.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้ล้มลุกเนื้ออ่อน มีอายุได้หลายปี ลำต้นตั้งตรง สูงประมาณ 70-120 เซนติเมตร
  • ใบ: ใบเดี่ยว มีลักษณะรูปรี หรือรูปไข่ ปลายใบแหลม ขอบใบหยัก
  • ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายยอด ดอกย่อยมีขนาดเล็ก สีขาวหรือสีชมพูอมม่วง มีกลิ่นหอม
  • ผล: เป็นผลแห้ง รูปทรงกระบอก เมื่อแก่เป็นสีดำ มีสัน 5 สัน

4. สถานที่พบ

สันพร้าหอมเป็นพืชที่พบได้ตามธรรมชาติบริเวณหุบเขาหรือริมลำธาร แต่นิยมนำมาปลูกในแปลงปลูกหรือกระถางเพื่อใช้ประโยชน์ในครัวเรือนและเป็นไม้ประดับ โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือและภาคอีสานของไทย

5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

เป็นพืชกลางแจ้งที่สามารถขึ้นได้ในดินทุกชนิด แต่จะเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วน

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

เป็นพืชที่สามารถออกดอกได้ตลอดทั้งปี

7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • สมุนไพร: ทั้งต้นมีสรรพคุณบำรุงร่างกาย บำรุงโลหิต ช่วยให้เลือดไหลเวียนดี แก้อาการวิงเวียน ใบช่วยบำรุงหัวใจและเจริญอาหาร นอกจากนี้ยังใช้เป็นส่วนผสมในตำรับยาแก้พิษและยาบำรุง
  • อาหาร: สามารถนำใบมาใช้รับประทานเป็นผักแกล้มกับอาหารรสจัด เช่น ลาบ และน้ำพริก
  • ไม้ประดับ: นิยมปลูกเป็นไม้ประดับทั่วไป และปลูกใส่กระถางเพื่อจำหน่าย

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: ใบแห้งจะมีกลิ่นหอมแรง นิยมนำมาห่อใบตองแล้วย่างไฟเพื่อเป็นเครื่องหอม หรือนำมาทัดหูและห้อยคอเพื่อความเป็นสิริมงคล
  • ความเชื่อ: ชาวปกาเกอะญอมีความเชื่อว่าการปลูกสันพร้าหอมไว้ในบ้านจะช่วยดึงดูดผีบ้านผีเรือนให้ปกปักรักษาผู้คนในบ้าน หรือใช้ห้อยคอเพื่อป้องกันสิ่งชั่วร้าย
  • ข้อควรระวัง: ควรใช้ตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญหรือภูมิปัญญาดั้งเดิม เนื่องจากเป็นสมุนไพรที่มีสรรพคุณเฉพาะทาง

9. แหล่งอ้างอิง