#พฤกษศาสตร์, ไม้ยืนต้น

เฉียงพร้านางแอ

ข้อมูลต้นเฉียงพร้านางแอ

เฉียงพร้านางแอเป็นไม้ยืนต้นที่มีประโยชน์หลากหลาย ทั้งในด้านเนื้อไม้ที่แข็งแรงและสรรพคุณทางสมุนไพร โดยเป็นพืชที่พบได้ทั่วไปในป่าดิบชื้นของไทย

1. ชื่อพื้นบ้าน, ชื่อสามัญ, ชื่อวิทยาศาสตร์

  • ชื่อพื้นบ้าน: เฉียงพร้านางแอ, มั่งมี, สันพร้านางแอ, ร่มคมขวาน
  • ชื่อสามัญ: Freshwater mangrove tree
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Carallia brachiata (Lour.) Merr.

2. ชื่อพืช (พื้นบ้าน, วิทยาศาสตร์)

  • ชื่อพื้นบ้าน: เฉียงพร้านางแอ
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Carallia brachiata (Lour.) Merr.

3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงใหญ่ มีความสูงได้ถึง 25-35 เมตร ลำต้นเปลาตรง ผิวเรียบหรือบางครั้งอาจมีร่องแตกตามยาว เปลือกต้นมีสีเทาถึงน้ำตาลแดง
  • ใบ: เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก รูปทรงรีหรือรูปไข่กลับ ปลายใบมนมีติ่งแหลม ขอบใบเป็นคลื่นหรือหยักเป็นซี่ฟัน แผ่นใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ด้านล่างสีอ่อนกว่า
  • ดอก: ออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบหรือกิ่ง ดอกมีขนาดเล็ก สีขาวหรือเหลืองอ่อนอมเขียว มีกลิ่นหอม
  • ผล: ผลรูปร่างกลม มีขนาดเล็กประมาณ 0.5-1 เซนติเมตร ผลอ่อนสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้ม
  • เมล็ด: มีลักษณะคล้ายรูปไต

4. สถานที่พบ

เฉียงพร้านางแอพบได้ทั่วไปในประเทศไทยเกือบทุกภาค โดยเฉพาะตามป่าดิบชื้น ริมลำธาร หรือป่าพรุ ที่มีความชื้นสูง นอกจากนี้ยังพบในประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น อินเดีย พม่า และลาว

5. สภาพแวดล้อมที่เติบโต

  • ดิน: เจริญเติบโตได้ในดินทุกชนิด แต่ชอบดินที่มีความชุ่มชื้น
  • น้ำ: ต้องการน้ำปานกลาง
  • แสงแดด: ชอบแสงแดดปานกลางถึงแสงแดดจัด

6. ฤดูกาลให้ผลผลิต

โดยปกติเฉียงพร้านางแอจะออกดอกในช่วงฤดูหนาว ประมาณเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์

7. ประโยชน์/การใช้ประโยชน์

  • เนื้อไม้: เนื้อไม้มีสีน้ำตาลปนเหลือง มีความแข็งแรง ทนทาน และเลื่อยไสง่าย จึงนิยมนำมาใช้ในการก่อสร้างบ้านเรือน, ทำพื้น, ฝา, และเครื่องเรือน
  • สมุนไพร: เปลือกและลำต้นมีสรรพคุณทางยาตามตำราพื้นบ้าน โดยเชื่อว่าช่วยแก้ไข้, แก้ร้อนใน, ขับเสมหะ, และเป็นยาบำรุงร่างกายสำหรับสตรีหลังคลอด
  • อาหาร: ผลสุกมีรสเปรี้ยวอมหวาน สามารถนำมารับประทานได้
  • ไม้ประดับ: เนื่องจากเป็นไม้ไม่ผลัดใบและมีทรงพุ่มสวยงาม จึงนิยมปลูกเพื่อเป็นไม้ให้ร่มเงาหรือไม้ประดับ

8. ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิธีใช้, ข้อควรระวัง)

  • วิธีใช้: ชาวบ้านใช้เปลือกต้นเฉียงพร้านางแอมาต้มกับน้ำเพื่ออาบแก้ไข้ หรือใช้ลำต้นฝนกับน้ำดื่มเพื่อช่วยเจริญอาหาร
  • ข้อควรระวัง: การใช้สมุนไพรควรใช้ในปริมาณที่พอเหมาะตามตำรา ไม่ควรใช้มากเกินไปหรือใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่มีความรู้ เพราะอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้

9. แหล่งอ้างอิง