โกฐจุฬาลัมพาไทย

โกฐจุฬาลัมพา (โกฐจุฬาลัมพาไทย) เป็นพืชสมุนไพรที่มีการนำมาใช้ในตำรับยาแผนไทยมาอย่างยาวนาน และเป็นหนึ่งในพิกัดยาสำคัญที่เรียกว่า “พิกัดโกฐทั้ง 9”

ลำต้น: เป็นไม้ล้มลุกปีเดียว สูงประมาณ 0.7-2 เมตร ลำต้นตั้งตรงมีกิ่งก้านสาขามาก
ใบ: ใบเดี่ยวเรียงสลับ ใบมีลักษณะคล้ายขนนก ปลายใบแหลม และมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
ดอก: ดอกออกเป็นช่อกระจุกเล็ก ๆ สีเหลืองหรือน้ำตาล
ผล: เป็นผลแห้งขนาดเล็ก

โกฐจุฬาลัมพาเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในเขตอบอุ่นของทวีปเอเชีย และมีการนำเข้ามาปลูกในประเทศไทยเพื่อใช้เป็นยาสมุนไพร

โกฐจุฬาลัมพาเป็นพืชล้มลุกที่มีอายุประมาณ 1 ปี และจะเริ่มออกดอกและเก็บเกี่ยวได้ในช่วงฤดูร้อนจนถึงฤดูใบไม้ร่วง

ยาสมุนไพร: ส่วนที่นำมาใช้ทำยาคือ ลำต้นและใบแห้ง ในตำรายาไทยใช้เป็นส่วนผสมในพิกัดยาที่เรียกว่า “เบญจโกฐ” (โกฐทั้ง 5), “สัตตโกฐ” (โกฐทั้ง 7) และ “เนาวโกฐ” (โกฐทั้ง 9) มีสรรพคุณในการแก้ไข้, ขับเสมหะ, แก้ไอ, และขับเหงื่อ
การแพทย์แผนปัจจุบัน: มีการสกัดสารที่ชื่อว่า อาร์เทมิซินิน (artemisinin) จากโกฐจุฬาลัมพาเพื่อใช้เป็นยารักษาโรคมาลาเรีย
ในอุตสาหกรรม: มีการนำสารสกัดจากโกฐจุฬาลัมพาไปใช้ในอุตสาหกรรมยาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

วิธีใช้: ในตำรายาพื้นบ้าน อาจมีการนำรากมาต้มน้ำดื่มเพื่อแก้ปวดท้อง แก้ไข้ หรือนำใบมาลนไฟเพื่อคั้นน้ำมาดื่มแก้อาการปวดท้องท้องร่วง
ข้อควรระวัง: แม้จะมีประโยชน์ แต่ควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์แผนไทย เนื่องจากเป็นพืชที่มีสารออกฤทธิ์ทางยา หากใช้ไม่ถูกต้องอาจเกิดผลข้างเคียงได้

ระบบฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. (ม.ป.ป.). โกฐจุฬาลัมพา. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://pharmoffice.kku.ac.th/iss/smhcontrol/herb/247
Sanook.com. (2564). รู้จัก “โกฐจุฬาลัมพา” พืชสมุนไพรมากสรรพคุณ. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://www.sanook.com/women/224377/
ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชกรรม สภาเภสัชกรรม. (2564). โกฐจุฬาลัมพา: สมุนไพรความหวังใหม่ในการต้านเชื้อไวรัสก่อโรค. สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2568, จาก https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=1122